Μερικά Ιστορικά στοιχεία:
Η Σκοτία και η Ιρλανδία είναι οι δύο χώρες που τσακώνονται για το ποια είναι αυτή που ανακάλυψε το ουίσκι. Στους σκοτεινούς χρόνους του Μεσαίωνα οι δύο χώρες ενώθηκαν και πλησίασαν η μια την άλλη μοιράζοντας μια κοινή θρησκεία που σφυρηλατήθηκε από τις Χριστιανικές ιεραποστολές, καθώς επίσης και μια κοινή γλώσσα την κέλτικη (Gaelic). Ιδού λοιπόν ο λόγος που η τέχνη της απόσταξης ήταν κοινή και για τις δύο χώρες. Όμως, σε ποια από τις δύο πρωτοξεκίνησε, οι ιστορικοί συνεχίζουν να διαφωνούν και συνεχίζουν οι ρίζες του ποτού να καλύπτονται από μυστήριο.
Η τέχνη της απόσταξης θεωρείται πως αναπτύχθηκε από τους Άραβες και τους Κινέζους, οι οποίοι άρχισαν ν' αποστάζουν αρώματα από λουλούδια και φυτά γύρω στα 3.000 π.χ.
Οι Ιρλανδοί μοναχοί πρέπει να απέκτησαν αυτή τη γνώση από τους Άραβες στις αρχές του 6ου αιώνα μ.χ. και την εφάρμοσαν στα ποτά που προέρχονταν από ζύμωση και τις πρωτόγονες μπίρες που παρήγαγαν από σπόρους.
Το οινόπνευμα που περιείχαν τα ποτά αυτά ανέπτυξε τη φήμη πως γιάτρευαν διάφορες αρρώστιες και αύξαναν την μακροζωία.
Νικητές οι Ιρλανδοί:
Η ιστορία του ουίσκι ξεκινάει πιθανότατα στην Ιρλανδία. Το ιρλανδέζικο ουίσκι θεωρείται προγενέστερο του σκοτσέζικου ενώ ιστορικά ήταν πιο δημοφιλές.
Το αποστακτήριο Old Bushmills στην κομητεία του Άντριμ είναι το παλιότερο στον κόσμο. Πήρε άδεια το 1608 αλλά οι πρώτες αποστάξεις χρονολογούνται από το 1276.
Το πρώτο Σκοτσέζικο αποστακτήριο που αναφέρεται είναι το αποστακτήριο Ferintosh ιδιοκτησία του Ντάνκαν Φόρμπς του Καλόντεν και είναι γραμμένο στα πρακτικά του Σκοτσέζικου κοινοβουλίου το 1690.
Ουίσκι … λέξη κι αυτή:
Η λέξη "whisky" είναι παραφθορά του "uisge beatha" που στην γλώσσα των Gaelic σημαίνει "νερό της ζωής", όπου τα ισοδύναμα που ξεφυτρώνουν στις άλλες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένου και του λατινικού "aqua vitae", του γαλλικού "eau de vie", μπορεί να είναι συναφή. Σταδιακά η λέξη "uisge" παραφθάρηκε σε "usky", οπότε εντέλει καταλήξαμε στην λέξη whisky. Η παλαιότερη γραπτή αναφορά χρονολογείται πίσω στο τέλος του Μεσαίωνα. Στις αρχές του 16ου αιώνα, φαίνεται ότι το ουίσκι είχε γίνει ποτό ισάξιο ενός βασιλιά, έκτοτε, απολαμβάνει μέχρι σήμερα την βασιλική προστασία.
Το πέρασμα από τα Malt στην πολυπλοκότητα:
Η απόσταξη στη Σκοτία παρέμενε μια προέκταση της αγροτικής ζωής ακόμη και στα μέσα του 19ου αιώνα. Ήρθε όμως η εφεύρεση του "ενεργού αποστακτήρα" να φέρει την επανάσταση στην τεχνική της απόσταξης και να θέσει τα θεμέλια της βιομηχανίας, όπως είναι μέχρι σήμερα. Από μια ειρωνεία της τύχης, πατέρας αυτής της εφεύρεσης (το 1830) ήταν ένας τελώνης, ο Aeneas Coffey, πρώην γενικός ελεγκτής τελώνης στην Ιρλανδία. Ο αποστακτήρας τύπου Coffey όπως έγινε γνωστός, είχε μερικά σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με το παραδοσιακό αποστακτήρα. Μπορούσε να παράγει ουίσκι γρηγορότερα, σε μεγαλύτερες ποσότητες και φτηνότερα, η δε παραγωγή ήταν συνεχής και όχι όπως μέχρι τότε, σε δόσεις. Τέλος, επίσης σημαντικό, μπορούσε να εγκατασταθεί οπουδήποτε ακόμη και σε αστικές περιοχές στα πεδινά, επειδή σε αντίθεση με την παραδοσιακή απόσταξη, το τελικό προϊόν δεν εξαρτιόταν πλέον από το "κατάλληλο" κλίμα, το νερό ή τον φυτάνθρακα, για να διατηρείται μια σταθερή ποιότητα. Το ουίσκι πλέον μπορούσε να παραχθεί από φυτρωμένο ή όχι κριθάρι ζυμωμένο και με άλλα δημητριακά και ήταν εντελώς διαφορετικό από το malt whisky, το οποίο παρασκευαζόταν αποκλειστικά από φυτρωμένο κριθάρι. Αυτό το ουίσκι έγινε γνωστό σαν grain whisky. Δεν πέρασε πολύς καιρός και φάνηκαν τα πρώτα δημιουργικά μυαλά, που άρχισαν να πειραματίζονται με το ανακάτεμα ουίσκι malt με ουίσκι grain. Το 1860 έγινε αποδεκτό νομοθετικά το ανακάτεμα του ουίσκι (blending) από διαφορετικά αποστακτήρια. Η εξισορρόπηση "γεμάτων" ουίσκι από τα Highlands με πιο "ελαφρά" ουίσκι από τα πεδινά, επέτρεψε να γεννηθούν χαρακτηριστικές μάρκες (blended whiskies) που είχαν συγκεκριμένα και σταθερά χαρακτηριστικά μέσα στο χρόνο, και αναμφίβολα είχαν μεγαλύτερη απήχηση στο ευρύ κοινό.
Λίγα ακόμη:
Το πρώτο νόμιμο αποστακτήριο είναι το Glenlivet από το 1824 και βρίσκεται κοντά στο Ballindalloch στο Moray της Σκοτίας.
Τόσο το malt όσο και το grain ουίσκι ωριμάζουν σε δρύινα βαρέλια το λιγότερο επί τρία χρόνια. Η απόσταξη και η παλαίωση επιβάλλεται να έχουν γίνει στη Σκοτία προκειμένου να πληρούν τον όρο "Σκοτσέζικο ουίσκι".
Μία από τις μεγαλύτερες διαφορές ανάμεσα στο Σκοτσέζικο και το Ιρλανδέζικο ουίσκι είναι ότι η βύνη για το Ιρλανδέζικο ουίσκι ξεραίνεται σε κλειστούς φούρνους και όχι πάνω από φωτιά, έτσι ώστε να μην απορροφά τη μυρωδιά της τύρφης που καίγεται.
Ενώ το Σκοτσέζικο ουίσκι αποστάζεται δύο φορές, το Ιρλανδέζικο αποστάζεται τρεις σε χάλκινους αποστακτήρες.
